Cỗ lá – Món Ăn Truyền Thống Đậm Đà Bản Sắc Người Mường Trên Bản Ngòi Hoa

Cỗ lá – Món Ăn Truyền Thống Đậm Đà Bản Sắc Người Mường Trên Bản Ngòi Hoa

Nói về nét độc đáo ẩm thực ở bản Ngòi Hoa – bản nhỏ ven hồ Hòa Bình, không thể không kể đến món cỗ lá – món ăn truyền thống, cầu kì và đặc sắc của người Mường Cổ…

Cầu kì cách chến biến mâm cỗ lá người Mường bản Ngòi Hoa

Mâm cỗ lá của người Mường ở bản Ngòi Hoa được làm nên từ thịt lợn Mường – những chú lợn dễ thương ở bản được nuôi lớn bằng rau rừng, cháo và hoàn toàn organic.

ban-ngoi-hoa-61
Những chú lợn rừng được nuôi lớn một cách tự nhiên, được lựa chọn kĩ càng trước khi trở thành nguyên liệu cho mâm cỗ lá – món ăn truyền thống mang đậm nét văn hóa của người Mường Cổ

Không đơn giản như những món ăn thường ngày khác, để có được mâm “cỗ lá” đầy đặn, thơm ngon và tròn trịa, trước hết bà con chuẩn bị một chiếc mâm để xếp cỗ, mâm thường được đan bằng tre có hình tròn, tượng trưng cho sự tròn trịa, đủ đầy và mâm có chân để thể hiện sự vững chãi.

Mâm cỗ lá của người Mường ở bản Ngòi Hoa có chủ yếu có ba loại chính: món nướng, món luộc, món hấp. Món luộc là món được thái ra từ các bộ phận của con lợn được luộc chín tới. Thịt được thái mỏng, bày trên lá chuối đã hơ lửa và được lau sạch. Trên mỗi lá có bày đủ các loại thịt: một ít thịt mông, một ít thịt rọi, một ít xương, một ít mỡ, một chút thịt nạc, vài miếng dồi, vài miếng lòng non…

Cỗ lá ở bản Ngòi Hoa
Toàng cảnh mâm cỗ lá – món ăn truyền thống đặc sắc của người Mường bạn nhất định phải nếm thử khi đến với bản Ngòi Hoa

Trong mâm cỗ lá, các loại thức ăn được bày theo hình tròn. Đầu tiên sẽ là lòng, tim, gan lợn đã luộc chín tiếp theo là thịt nướng, thịt luộc. Trên cùng là vài miếng chả nướng than hồng. Thịt nướng thường được tẩm riềng, sả, mẻ nên có vị ngậy và thơm, món luộc được hòa quyện với món nướng làm cho món ăn ngon hơn, hấp dẫn hơn.

Xôi nếp nương ở bản Ngòi Hoa
Mâm cỗ lá của người Mường Cổ sẽ không thể trọn vẹn nếu thiếu đi món xôi nếp nương thơm thơm, dẻo dẻo

Mâm cỗ lá cũng không thể thiếu xôi. Xôi nếp nương được đồ chín tới trong tàu lá chuối đã hơ lửa cho mềm. Xôi nóng hổi, thơm dẻo. Vào những ngày lễ hội lớn, người dân tộc Mường thường đồ xôi ngũ sắc với năm màu xanh – đỏ – tím – vàng – trắng rất đẹp mắt và hấp dẫn.

Cuối cùng một thứ rất nhỏ nhưng nếu thiếu thì sẽ giảm độ ngon của mâm cỗ lá. Đó chính là muối hạt dổi. Muối trắng được rang lên, còn hạt dổi được nướng trên than hồng, giã nát và trộn đều với nhau tạo nên thứ gia vị thơm đậm, rất đặc trưng.

Nếu ai đã một lần được thưởng thức mâm cỗ lá của người Mường sẽ không thể nào quên được hương vị đậm đà, được tạo nên từ những nguyên liệu giản đơn mà chứa đựng sự mộc mạc, chân thành của đồng bào nơi đây.

Cỗ lá – tính hoa ẩm thực của người Mường

ban-ngoi-hoa-54
Không phải lúc nào, người Mường ở bản Ngòi Hoa cũng làm cỗ lá. Món ăn đặc sắc này chỉ được làm vào những dịp quan trọng như lễ, tết, đám, hay khi người Mường được đón khách quý

Trong tất cả những bữa cỗ cộng đồng như ngày lễ hội, ngày tết truyền thống của dân tộc, người Mường thường bày cỗ trên lá chuối. Lá chuối được hơ qua lửa cho héo, dẻo, dậy mùi thơm của núi rừng. Theo quan niệm của người Mường thì phần ngọn và mép lá tượng trưng cho Mường Sáng – của người sống, phần gốc lá và mang lá tượng trưng cho Mường Tố i- Mường ma, của người chết. Chính vì thế, khi dùng lá chuối bày cỗ, người Mường cũng có quy tắc phân biệt: Người vào, ma ra – tức là khi dọn cỗ cho người sống, phần ngọn lá hướng vào trong, còn khi bày cỗ cúng ma thì làm ngược lại. Điều này được coi là quy tắc của người Mường vì họ quan niệm nếu vi phạm sẽ mang lại những điều dữ cho gia chủ. Người xếp cỗ phiến không phải chỉ xếp sao cho đẹp mà còn phải toát lên được ý nghĩa tâm linh – trời đất giao hòa và thể hiện lòng biết ơn của dân Mường với đất, trời, rừng núi. Tổng thể cả mâm Cỗ phiến từ món ăn đến cách sắp đặt đều toát lên ý nghĩa nhất định. Trước đây, mâm để xếp cỗ được làm từ gỗ tròn hoặc vuông, tượng trưng cho trời và đất, có chân để thể hiện sự vững chãi. Ngày nay người dân đều chuyển sang dùng mâm nhôm, nhưng vẫn không thể thiếu phiến lá chuối lót để xếp đồ ăn. Mỗi mâm cỗ xếp một ngọn lá và một mang lá ở trung tâm, tượng trưng cho đất và rừng. Phần ngọn của mang lá được coi là biểu tượng của trời đất giao hòa – là chỗ để xếp bộ lòng gồm gan xếp ở ngọn mang lá, tiếp theo phía dưới là dồi, sau đó đến dạ dày và ruột, mỗi thứ một hàng.

“Cỗ lá” là nét tinh túy trong ẩm thực của người Mường nói chung, người Mường cổ ở bản Ngòi Hoa nói riêng, nó chứa đựng những ân tình của con người  nơi đây đối với đất, trời, rừng núi. Thưởng thức cỗ lá”, không phải chỉ đề cảm nhận hương vị đặc biệt của các món ăn chấm mà ta còn cảm nhận được tình cảm mộc mạc, chân thành của con người nơi đây trong mọi công đoạn từ tuyển chọn lợn rừng để làm cỗ, chế biến và bày biện cầu kì, chăm chút. Vậy bạn còn chờ đợi gì nữa? Mùa hè này, hãy cũng Didi Adventure chúng tôi đến với bản Ngòi Hoa – bản Mường cổ và thưởng thức món cỗ lá đặc sắc nào!

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.