Giá Trị Văn Hóa Ruộng Bậc Thang Hoàng Su Phì

Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì – Hà Giang nằm trên địa bàn 6 xã Bản Luốc, Sán Sả Hồ, Bản Phùng, Hồ Thầu, Nậm Ty và Thông Nguyên. Đây là những xã có danh lam thắng cảnh ruộng bậc thang tiêu biểu, được đánh giá vào loại đẹp nhất Việt Nam với lịch sử hàng trăm năm, nhờ sự sáng tạo và đôi bàn tay khéo léo, cần mẫn của đồng bào dân tộc.

      Ruộng bậc thang xuất hiện từ khi nào, có lẽ chẳng ai biết, cũng chẳng có tài liệu nghiên cứu nào nói chính xác được “tuổi đời” của hình thức canh tác này, người ta chỉ biết rằng, nó đã xuất hiện từ rất lâu đời rồi. Và phải thấy tận mắt ngắm nhìn những thửa ruộng bậc thang kỳ vĩ, trùng trùng điệp điệp trải dài ở mảnh đất Hoàng Su Phì các bạn mới thấy cảm phục sự kiên trì, lam lũ vất vả của người dân nơi đây.

Mảnh đất Hoàng Su Phì là nơi sinh sống của rất nhiều dân tộc như người Dao, người Nùng, người La Chí,… và mỗi 1 dân tộc lại mang một nét đẹp riêng trong văn hóa, tạo nên sự đa dạng văn hóa cho mảnh đất này.

Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì là giá trị về văn hóa và lịch sử của người dân nơi đây

Thiên đường ruộng bậc thang Hoàng Su Phì

Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì không chỉ tạo nên vẻ đẹp cảnh quan, tạo nên cái danh thắng đặc trưng của tộc người mà đằng sau cái hoành tráng ta cảm nhận được bằng mắt ấy ẩn chứa những giá trị của văn hóa truyền thống, của lịch sử tộc người nơi đây. Giá trị văn hóa thể hiện ở chính những kinh nghiệm trong quá trình canh tác ruộng bậc thang, những tập quán sản xuất của từng dân tộc. Cũng là canh tác trên ruộng bậc thang nhưng không phải cách làm của dân tộc nào cũng giống nhau, sử dụng những công cụ lao động cũng có sự khác biệt.

Ruộng bậc thang còn đặc trưng cho nét riêng của mỗi dân tộc sinh sống tại Hoàng Su Phì

Trong canh tác ở những thửa ruộng bậc thang, nếu như người La Chí, người Nùng không dùng bồ làm vật kéo và có tập quán “ruộng đâu nhà đấy” thì người Dao Đỏ lại thường làm ruộng xa nhà và khi cấy lúa họ đi tiến về phía trước chứ không đi giật lùi như cách cấy của các dân tộc khác. Bên cạnh đó, liên quan đến tín ngưỡng nông nghiệp mà cụ thể là canh tác trên ruộng bậc thang ở mỗi dân tộc lại có những tập tục, tín ngưỡng thờ cúng khác nhau. Những nghi thức cúng bái cầu mùa, cầu mưa hay mừng cơm mới…chứa đựng trong nó đậm nét văn hóa của đồng bào dân tộc ở đây. Từ những phương thức canh tác, nền văn hóa khác nhau của từng dân tộc mà ở mỗi nơi ta sẽ có những cảm nhận khác nhau khi đứng ngắm những cánh đồng bậc thang ở Hoàng Su Phì.

Thiên đường ruộng bậc thang Hoàng Su Phì

Nếu có cơ hội đến thăm Bản Phùng, địa bàn cư trú lâu đời của đông đảo người dân La Chí, các bạn sẽ có thể bắt gặp hình ảnh của những thửa ruộng bậc thang kỹ vỹ vô cùng, ruộng có khi nằm cheo leo trên lưng chừng núi, có khi nối liền từ đỉnh núi xuống tận khe suối với độ cao hàng trăm mét. Người La Chí đã biến mọi loại địa hình đồi núi thành ruộng bậc thang và những cánh đồng bậc thang nơi đây được du khách đánh giá là một trong những danh thắng bậc thang đẹp nhất Việt Nam.

Còn với Người Dao áo dài và người Nùng thường chọn khu vực gần nguồn nước trong phạm vi đất của mình để làm ruộng. Người Dao đỏ do chuyển từ hình thức canh tác nương rấy sang làm ruộng bậc thang nên vùng đất họ lựa chọn để làm ruộng là những mảnh đất tốt nhất mà trước nay họ từng khai phá để làm nương và bỏ hoá được vài năm.

Những thửa ruộng bậc thang Hoàng Su Phì nối tiếp nhau như những dải lụa

Có 1 đặc điểm chung là công việc khai phá ruộng với bất kỳ dân tộc nào cũng được tính toán kỹ lưỡng. Bà con thường dùng hình thức đổi công giữa các thành viên trong dòng họ hoặc làng bản để việc khai hoang vỡ đất được nhanh chóng, dễ dàng. Kinh nghiệm đúc kết được là với những khu ruộng cao phải giữ lại khoảng rừng trên đỉnh núi, đồi để lấy nước, chỉ khai phá từ lưng chừng đồi trở xuống.

Người Dao đỏ ở Hồ Thầu có lệ, cứ mỗi khoảng ruộng chừa ra một khoảng rừng nhỏ vây quanh để giữ đất khỏi bị sạt lở. Việc khai ruộng được tiến hành từ trên cao xuống thấp với những công cụ lao động giản đơn như cuốc chim, bừa gỗ, cuốc, xẻng, dao quắm. Khi khai ruộng, người La Chí giữ lại lớp đất trên bề mặt để riêng ra, khai ruộng xong, họ trải lớp đất đó lên trên và canh tác được ngay. Người Dao thì thường lại để ải ruộng qua vụ sau mới canh tác.

Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì – di sản văn hóa tồn của dân tộc

Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì là 1 công trình lao động sáng tạo và có giá trị to lớn của cộng đồng bà con các dân tộc vùng cao, tồn tãi mãi với cộng đồng dân tộc.

Xã Bản Luốc và Sán Sả Hồ có địa hình là núi đất và độ dốc vừa phải nên ruộng bậc thang có điều kiện thuận lợi phát triển. Nơi đây, đâu đâu cũng có ruộng bậc thang theo hình lượn sóng và cánh cung. Ở xã Hồ Thầu là những cánh đồng ruộng bậc thang mênh mông, cao ngút tầm mắt. Đồi núi được chọn làm ruộng thường có độ dốc không lớn, nên bù lại sự không dài của những thửa ruộng là độ rộng lớn hơn, đều hơn. Những thửa ruộng bậc thang đẹp quanh năm, màu xanh mơn mởn khắp đất nước mỗi độ lúa đang thì con gái hay màu vàng ươm như rót mật mỗi độ lúa chín.

Hãy cùng Didi Advanture đi và khám phá vùng đất Hoàng Su Phì xinh đẹp và hấp dẫn này nhé! Đi, đừng ngại!