Khác Biệt Những Thửa Ruộng Bậc Thang Của Các Dân Tộc Hoàng Su Phì

Khác Biệt Những Thửa Ruộng Bậc Thang Của Các Dân Tộc Hoàng Su Phì

Hơn cả phương tiện để con người Hoàng Su Phì duy trì cuộc sống từ đời này sang đời khác, những thửa ruộng bậc thang nơi đây còn mang đậm dấu ấn văn hóa của mỗi dân tộc thứ mà nếu chỉ nhìn ngắm và trầm trồ qua những bức ảnh, bạn sẽ chẳng bao giờ cảm thấy được

Sự khác biệt trong lịch sử hình thành

Lịch sử hình thành ruộng bậc thang ở mỗi dân tộc thuộc huyện Hoàng Su Phì có nhiều sự khác biệt và có nhiều lý do dẫn đến sự khác biệt về lịch sử đó như do thời gian di cư, đặc trưng, tập quán canh tác sản xuất nông nghiệp. Thế nhưng, dù có khác nhau bao nhiêu ở thời điểm, quá trình hình thành thì những thửa ruộng bậc thang ở Hoàng Su Phì đều thể hiện rõ nét sự kết tinh của sáng tạo và đức tính cần cù, kỹ năng canh tác sản xuất nông nghiệp ở trình độ cao.

Việc mở đất, hình thành một thửa ruộng bậc thang Hoàng Su Phì đều có quy trình tương đối giống nhau, tuy nhiên, từng công việc cụ thể lại tùy thuộc vào cách thức canh tác của mỗi dân tộc, chính điều đó đã tạo nên những nét riêng trên mỗi thửa ruộng bậc thang.

Khác biệt trong cách lựa chọn vị trí làm ruộng bậc thang 

Cụ thể hơn nữa, đến với Hoàng Su Phì, dành thời gian xem những con người có ánh nhì hồn hậu nơi đây làm nông nghiệp, trồng lúa nước, bạn sẽ dễ dàng nhận ra, sự khác biệt muôn đời đã ăn sâu vào tâm trí của con người mỗi dân tộc trên địa bàn Hoàng Su Phì. Sẽ dễ dàng nhận ra Người La Chí ở bản Phùng thường chọn khu vực đất bằng phẳng để có thể vừa làm ruộng, vừa dựng nhà, làm sân, dựng chuồng….

Thiên đường ruộng bậc thang ở Bản Phùng – Hoàng Su Phì

Người Dao áo dài và người Nùng ở Hoàng Su Phì thì lựa chọn những khu vực ở gần nguồn nước trong phạm vi đất của mình để làm ruộng. Người Dao đỏ do chuyển từ hình thức canh tác nương rẫy sang làm ruộng bậc thang nên vùng đất họ lựa chọn để làm ruộng là những mảnh đất tốt nhất mà trước nay họ từng khai phá để làm nương, trồng lúa.

Sự khác biệt trong thói quen canh tác

Đừng bao giờ nghĩ rằng tất cả những thửa ruộng bậc thang đẹp ngút mắt nơi Hoàng Su Phì được tạo ra với với cùng một công thức trong canh tác nhé, nếu không bạn sẽ bỏ lỡ rất nhiều điều thú vị trong thói quen canh tác của tựng dân tộc ở huyện biên giới vùng cao này.

Mỗi dân tộc ở Hoàng Su Phì lại có một thói quen làm ruộng bậc thang khác nhau

Người Dao đỏ ở Hồ Thầu có lệ, cứ mỗi khoảng ruộng chừa ra một khoảng rừng nhỏ vây quanh để giữ đất khỏi bị sạt lở. Việc khai ruộng được tiến hành từ trên cao xuống thấp với những công cụ lao động giản đơn như cuốc chim, bừa gỗ, xẻng, dao quắm. Khi khai ruộng, người La Chí giữ lại lớp đất trên bề mặt để riêng ra. Khai ruộng xong, họ trải lớp đất đó lên trên và canh tác được ngay. Người Dao thì thường để ải ruộng qua vụ sau mới canh tác.

Ruộng bậc thang của người La Chí ở bản Phùng thì thường có bờ ruộng rộng  rộng từ 20-30cm; bờ được làm ngay từ khi san ruộng. Đất làm bờ lấy ngay trong ruộng, được nén chặt, thường cao hơn mặt ruộng từ 15-20cm.

Thiên đường ruộng bậc thang ở Bản Phùng – Hoàng Su Phì

Ở những triền ruộng có độ dốc cao, có khe nước chảy, người ta thường dùng đá kè chặt ở những nơi thường bị xói lở; kè đá từ ruộng dưới lên cao bằng mặt ruộng trên rồi sau đó mới lấy đất đắp bờ trên mặt kè đá.
Người Dao đỏ lại thường lấy đất ở thành bờ ruộng phía trên để đắp bờ phía dưới. Họ không lấy đất trong ruộng làm bờ vì cho rằng đất trong ruộng là đất màu, đất tốt, phải được giữ lại để trồng lúa. Bờ ruộng của người Dao đỏ thường rất nhỏ, chỉ vừa đủ một bàn chân. Sau mỗi vụ thu hoạch, người Dao đỏ tự lo tu chỉnh bờ ruộng nhà mình và khi bắt đầu một mùa vụ mới họ lại phát sạch cỏ, tu chỉnh lại bờ ruộng một lần nữa.
Người Dao áo dài và Người Nùng, trong quá trình khai phá, tạo mặt bằng ruộng; đến vị trí dự định làm bờ ruộng, họ thường để lại một dải đất rộng chừng 20cm để làm bờ, mặt ruộng sẽ được san thấp. Khai phá ruộng xong, đồng bào lấy nước vào ngâm chân ruộng, bờ ruộng được chỉnh sửa qua để giữ nước.

Nếu nhìn ngắm kĩ, bạn sẽ thấy rõ sự khác biệt trong thói quen canh tác, làm ruộng bậc thang của từng dân tộc ở huyện Hoàng Su Phì

Công việc làm bờ chỉ thực sự bắt đầu khi chuẩn bị bước vào mùa vụ. Bờ ruộng bậc thang của người Dao áo dài và người Nùng cũng chỉ rộng khoảng một bàn chân, cao khoảng 15cm. Đất đắp bờ lấy từ ruộng, bờ được đắp vuốt tròn, giữ cỏ ở bờ ruộng để tạo sự vững chắc chống nước mưa làm xói mòn.
Tìm và khai thác, sử dụng nguồn nước cho việc canh tác ở ruộng bậc thang là sự thể hiện tập trung của tri thức, kinh nghiệm của người dân các dân tộc khác nhau trên địa bàn huyện Hoàng Su Phì. Đó là những tư liệu mang giá trị lịch sử, văn hóa quý giá cần được bảo tồn và phát huy.

Vậy bạn đã thấy cuồng chân chưa? Hãy cùng Didi ADventure chúng tôi lên đường và khám phá sự kỳ vỹ ruộng bậc thang Hoàng Su Phì và nét độc đáo, sự khác biệt trong những thửa ruộng bậc thang của các dân tộc nơi đây. Đi đừng ngại!

 

 

Leave a Reply

Your email address will not be published.