No Mắt Với 5 Đặc Sản Cao Bằng

No Mắt Với 5 Đặc Sản Cao Bằng

Đặt chân một lần tới Cao Bằng, thưởng thức những thức quà đặc sản Cao Bằng được chính đôi bàn tay tần tảo khéo léo của con người nơi đây chế biến, dư vị đọng mãi không bao giờ quên…

Bánh trứng kiến

Độ tháng 4, tháng 5 hằng năm, bà con người dân tộc Tày tỉnh Cao Bằng lại cùng nhau vào rừng tìm trứng kiến đen về làm bánh Trứng kiến. Bánh Trứng kiến (hay còn gọi là pẻng rày theo tiếng Tày) được làm từ bột nếp, trứng kiến cùng lá non của cây vả, là một đặc sản Cao Bằng nổi tiếng. Trứng kiến đen ở rừng Cao Bằng rất mẩy, béo và có hàm lượng đạm cao.

Khi vào rừng tìm trứng kiến cho món pẻng rày thì không phải loại trứng nào cũng lấy được mà phải là trứng của loại kiến đen (người Tày thường gọi là tua rày) có thân nhỏ, đuôi nhọn. Loại kiến này đi lại khá nhanh và thường làm tổ trên cây vầu. Tổ của chúng màu đen, hình tròn hoặc hình bầu dục được làm từ lá cây mục và kết chặt vào những cành cây. Theo ước tính, mỗi tổ kiến to có thể lấy được vài ba chén trứng.

đặc sản cao bằng
Bánh trứng kiến – Cao Bằng

Khi làm bánh, pha gạo nếp với một ít bột tẻ để bột đỡ dẻo. Sau đó thêm nước vừa phải với bột xay thật mịn, rồi đảo nhuyễn với độ mềm vừa phải. Lá vả phải rửa sạch, bỏ phần gân lá ở mặt dưới rồi trải bột lên đó với độ dày vừa phải, chú ý không trải ra hết mép lá để khi hấp chỗ lá đó xoăn lại thành mép bột không tràn ra ngoài. Trứng kiến đem phi mỡ lợn cho thơm, cho thêm ít lá hẹ rồi rắc lên lớp bột và gập đôi chiến lá lại kế đó đem vào khay hấp. Khi bánh chín đem ra để nguội rồi dùng kéo cắt ra từng miếng vuông vừa phải. Món ăn dẻo, thơm mùi lá vả, ngậy mùi trứng kiến, thoang thoảng hương đất đặc sản Cao Bằng.

Vịt quay 7 vị đặc sản Cao Bằng

Món này được gọi là món vịt quay 7 vị vì người Cao Bằng đã dùng 7 loại gia vị khác nhau để ướp món thịt vịt.

Thịt vịt sau khi được ướp tẩm kĩ, quay vừa lửa than thì chặt nhỏ ra đĩa, da vàng màu mật, rộm cánh gián. Thịt ăn chắc và ngọt, mềm nhưng không bở, cũng không dai. Mỗi khi ăn du khách nên nhai thật chậm để cảm nhận hết vị ngọt của mật ong với vị béo của dầu, vị ngon của miếng vịt non.

đặc sản cao bằng
vịt quay 7 món

Ẩn dưới từng miếng vịt quay là một thứ mùi hương ngai ngái như mùi lá non, vị hơi đắng nhưng càng ăn vào thì càng ngọt thịt. Đặc trưng đó là do 7 thứ gia vị được nhồi từ trong bụng vịt có rất nhiều vị như là rễ, lá của cây được mang về từ trên rừng. Tuy nhiên những gia vị đó còn là bí kíp gia truyền nên nhiều nhiều thử làm vịt quay đặc sản Cao Bằng nhưng đều không thể có được mùi vị đặc trưng ấy.

Rau dạ hiến

đặc sản cao bằng
Rau dạ hiến – Cao Bằng

Dạ hiến (hay còn gọi là rau bồ khai), người Tày – Nùng gọi là Phjắc diển, thường mọc hoang ở vùng núi đá Cao Bằng. Thân được chia làm nhiều nhánh to bằng đầu đũa và những nhánh này bò, bám theo các cây thân gỗ gần đấy để vươn lên cao nhận ánh nắng mặt trời. Dù là thứ rau dại, mọc hoang nhưng không phải chỗ nào cũng có. Vì thế, khoảng thời gian từ tháng 2 đến tháng 7 âm lịch, ai vào rừng hái được một, hai nắm rau dạ hiến là cảm thấy rất quý.

Dạ hiến không đơn thuần là một thứ rau rừng đặc sản Cao Bằng có vị ngon, hấp dẫn một cách kỳ lạ mà còn là vị thuốc bổ thận, mạnh gân cốt.

Thứ rau này chỉ cần rửa sạch, ngắt như ngắt rau muống là đem xào, mỡ xào càng già càng tốt và chỉ cần đảo qua vài lượt cho rau chín tái vừa tới. Một đũa dạ hiến xào như chứa đựng bao tinh túy của rừng dại Cao Bằng. Nếu như ai đã ăn quen, lâu ngày xa quê, rồi bỗng trở về và được ăn rau Dạ hiến thì sẽ có cảm giác như mình vừa được thưởng thức “sơn hào hải vị”. Nhiều cụ lang cho rằng, Dạ hiến không chỉ đơn thuần là một thứ rau rừng có vị ngon hấp dẫn một cách kỳ lạ mà còn là một vị thuốc bổ thận, mạnh gân cốt. Ðặc biệt, rễ cây rau Dạ hiến đỏ còn là một trong nhiều vị thuốc chữa chứng vô sinh.

Từ nhiều năm nay, Dạ hiến trở thành một thứ rau đặc sản Cao Bằng. Vào dịp xuân hè, ở vùng thị xã cũng như ở các thị trấn, hầu như không có bữa tiệc, bữa cỗ nào là không có đĩa rau Dạ hiến xào lẫn thịt bò tươi hoặc lòng lợn, lòng gà… Trong vài ba năm lại đây, nhiều vị khách quen từ miền xuôi lên Cao Bằng vào dịp từ tháng 2 đến tháng 6, tháng 7 âm lịch đều không quên tìm ăn món phở xào rau Dạ hiến. Quả thực đây là một món ăn lạ và ngon, hình như chỉ ở Cao Bằng mới có.

Các bà, các mẹ, các chị gánh từ các làng bản xa gánh ra chợ thị xã bao nhiêu cũng không đủ bán bởi Dạ Hiến vừa là thứ rau sạch, lại bỏ. Nhu cầu tiêu thụ ngày càng lớn như vậy nên nhiều gia đình ở các xóm làng vùng sâu Cao Bằng đã biết bảo vệ, gìn giữ cây Dạ hiến. Nhiều chủ vườn rừng, chủ trang trại đã bắt đầu nghiên cứu, trồng thử, chăm sóc, dần dần đưa Dạ hiến vào vườn cây nuôi trồng chính thức.

Lạp sườn nướng

Lạp sườn Cao Bằng (lạp xưởng) có vị ngon đậm đà từ thịt nạc vai ướp với các loại gia vị, vị chua chua, thơm ngậy của thịt hun khói và lá, quả mác mật, thêm một chút vị thơm của củ gừng núi, dai dai của vỏ lòng non bào mỏng và đặc biệt là không dùng chất bảo quản. Khi sấy khô đến độ phù hợp, lạp sườn được đóng gói bao bì, hút chân không, đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm và thời gian sử dụng lên tới 6 tháng kể từ ngày sản xuất (bảo quản ngăn đá tủ lạnh).

đặc sản cao bằng
Lạp xưởng nướng – Cao Bằng

Chúng ta có thể linh hoạt trong cách chế biến món đặc sản Cao Bằng này, ví dụ như rán vàng đều vừa lửa, hay nướng trên than hoa rồi thái lát mỏng chấm tương ớt, mù tạt, ăn kèm chút rau củ muối, dưa góp hoặc hấp vài phút cho mềm rồi xào cùng ngồng tỏi tươi… Lạp sườn có thể ăn với xôi trắng, dùng như món mặn trong bữa cơm hằng ngày, có thể làm quà tặng, biếu giản dị mà độc đáo.

Xôi trám Cao Bằng

Mùa thu sang, chơm chớm đông, bà con các dân tộc Tày, Nùng ở vùng đông bắc thường lên rừng hái trám. Mùa thu, vào các bản làng của đồng bào sẽ có dịp được thưởng thức món xôi trám (khẩu nua mác bây).

đặc sản cao bằng
Xôi trám – Cao Bằng

Có hai loại trám phổ biến là: trắng và đen. Trám trắng thường dùng làm những thứ kẹo, mứt, đậu sị, ô mai và còn dùng để chữa ho và còn có tác dụng giải rượu. Trám đen dùng làm món kho, sốt đậu phụ, cá, có vị đậm đà. Nhưng xôi trám đúng chuẩn chỉ có trám đen. Cách làm thứ đặc sản Cao Bằng này đơn giản nhưng ăn rất tốt cho sức khỏe, thơm, bùi và béo ngậy. Nếu chưa có điều kiện chế biến ngay trám để làm xôi, thì khi hái về nên ngâm nước ấm, bóc lấy phần thịt rồi sấy sau đó đựng vào lọ để bảo quản.

(Còn tiếp…)
Hãy đón đọc những bài viết tiếp theo để khám phá thêm nhiều đặc sản Cao Bằng cùng Didi!