Những Thửa Ruộng Bậc Thang Ở Hoàng Su Phì

Nằm ở phía Tây của tỉnh Hà Giang, dưới chân dãy núi Tây Côn Lĩnh hùng vĩ, những thửa ruộng bậc thang Hoàng Su Phì có lịch sử từ lâu đời và mang những nét đẹp độc đáo riêng biệt, khác hẳn với ruộng bậc thang Mù Cang Chải (Yên Bái) hay Y Tý (Lào Cai). Những ngôi làng nhỏ xinh mang đậm màu sắc của bà con nơi đây nằm xen kẽ giữa những thềm bậc thang uốn lượn bạt ngàn tạo nên bức tranh thiên nhiên đẹp mắt…

Hoàng Su Phì là 1 huyện vùng cao của tỉnh Hà Giang, nằm trên địa bàn 6 xã: Bản Luốc, Sán Sả Hồ, Bản Phùng, Hồ Thầu, Nậm Ty và Thông Nguyên, cách thủ đô Hà Nội khoảng 300 km về phía Đông Bắc.

Lịch sử của thiên đường ruộng bậc thang Hoàng Su Phì

Ruộng bậc thang là hình thức canh tác trên đất dốc của rất nhiều dân tộc khác nhau trên thế giới. Do ở các vùng cao, miền núi hiếm đất bằng để canh tác, nhất là trồng lúa nước, người ta khắc phục bằng cách chọn các sườn đồi, núi có đất màu rồi bạt tam cấp để tạo thành những vạt đất bằng. Sau đó tùy vào ý định canh tác mà có thể để khô hoặc dẫn nước từ những đỉnh núi cao hơn về.
Những thửa ruộng bậc thang đầu tiên ở Hoàng Su Phì xuất hiện từ khi nào, có lẽ chẳng ai biết và cũng chẳng có tài liệu nghiên cứu nào nói chính xác được “tuổi đời” của thiên đường ruộng bậc thang đẹp nhất Việt Nam này, có chăng người ta chỉ biết nó đã xuất hiện từ rất lâu đời rồi.

Hoàng Su Phì - Hà Giang

Theo những già làng sống ở bản Phùng, cách đây khoảng ba đến bốn thế kỉ, Hoàng Su Phì là những đồi núi với cây rừng ngút ngàn. Người dân bản địa đã khai phá rừng trồng lúa, hình thành nên những nấc thang ruộng đầu tiên. Xuất phát từ điều kiện địa lý nằm trên vùng cao, trải qua nhiều thế hệ, bà con nơi mảnh đất Hoàng Su Phì đã chinh phục thiên nhiên bằng xẻ núi, bạt đồi với bao mồ hôi, nước máu và cả máu để cải tạo những vùng đất dốc thành những cánh đồng ruộng bậc thang trùng trùng điệp điệp, trù phú, uốn lượn bao quanh trên những sườn núi hệt như những nấc thang lên thiên đường, đẹp vô cùng!

Con người Hoàng Su Phì

Ruộng bậc thang Hoàng Su Phì không chỉ tạo nên vẻ đẹp cảnh quan, tạo nên một trong 10 thắng cảnh ruộng bậc thang đẹp nhất trên thế giới, mà còn ẩn chứa những giá trị của văn hóa truyền thống, của lịch sử tộc người nơi đây. Giá trị văn hóa thể hiện ở chính những kinh nghiệm trong quá trình canh tác ruộng bậc thang, những tập quán sản xuất của từng dân tộc. Cũng là canh tác trên ruộng bậc thang nhưng không phải cách làm của dân tộc nào cũng giống nhau, sử dụng những công cụ lao động cũng có sự khác biệt.

Bản Phùng Hoàng Su Phì đẹp như cõi mơ vào những ngày lúa đương vàng

Nếu có cơ hội đến thăm Bản Phùng, địa bàn cư trú lâu đời của đông đảo người dân La Chí, các bạn sẽ có thể bắt gặp hình ảnh của những thửa ruộng bậc thang kì vĩ vô cùng, ruộng có khi nằm cheo leo trên lưng chừng núi, có khi nối liền từ đỉnh núi xuống tận khe suối với độ cao hàng trăm mét. Người La Chí đã biến mọi loại địa hình đồi núi thành ruộng bậc thang và những cánh đồng bậc thang nơi đây được du khách đánh giá là một trong những danh thắng bậc thang đẹp nhất Việt Nam.

Mùa thu hoạch lúa ở Hoàng Su Phì

Người Dao áo dài và người Nùng thường chọn khu vực gần nguồn nước trong phạm vi đất của mình để làm ruộng. Người Dao đỏ do chuyển từ hình thức canh tác nương rẫy sang làm ruộng bậc thang nên vùng đất họ lựa chọn để làm ruộng là những mảnh đất tốt nhất mà trước nay họ từng khai phá để làm nương và bỏ hoá được vài năm. Có 1 đặc điểm chung là công việc khai phá ruộng với bất kỳ dân tộc nào cũng được tính toán kĩ lưỡng. Bà con thường dùng hình thức đổi công giữa các thành viên trong dòng họ hoặc làng bản để việc khai hoang vỡ đất được nhanh chóng, dễ dàng. Kinh nghiệm đúc kết được là với những khu ruộng cao phải giữ lại khoảng rừng trên đỉnh núi, đồi để lấy nước, chỉ khai phá từ lưng chừng đồi trở xuống.
Đối với bà con nơi mảnh đất Hoàng Su Phì, những thửa ruộng bậc thang không chỉ là phương thức canh tác để phục vụ nhu cầu lương thực, kiếm cuộc sống no đủ, mà còn là niềm tự hào, kiêu hãnh của bà con nơi đây.

Tháng 9, Hoàng Su Phì mùa lúa chín rộ, đẹp lắm!

Cứ mỗi độ tháng 9 hàng năm, mảnh đất Hoàng Su Phì– Hà Giang chênh vênh nơi địa đầu Tổ quốc không còn là vẻ đẹp cằn cỗi của Cao nguyên đá khô cằn nữa, mà thay vào đó là sự mộng mơ, sự tình tứ pha lẫn hoàn hảo cùng hương thơm ngọt lịm của mùa lúa chín. Những ngày này, đừng lỡ hẹn với vùng đất xinh đẹp nơi cực Bắc Tổ quốc nhé!

Hoàng Su Phì mỗi năm bà con chỉ trồng một vụ lúa, đất có thời gian tái tạo nên lúa nơi đây rất ít khi bị mất mùa. Đến Hoàng Su Phì vào những ngày cuối tháng 5, đầu tháng 6, bạn sẽ được chiêm ngưỡng thắng cảnh ruộng bậc thang Hoàng Su Phì mùa nước đổ, hàng trăm hecta ruộng bậc thang đầy săm sắp, lóng lánh ánh nước, hệt như tấm gương khổng lồ phản chiếu đất trời vùng Đông Bắc. Mùa lúa xanh “thì con gái” vào đợt tháng 7, tháng 8, ruộng bậc thang Hoàng Su Phì trải dài trên những thung lũng ngập tràn trong 1 màu xanh mướt, hòa quyện vào thiên nhiên núi rừng 1 cách hoàn hảo nhất.

Và tháng 9, Hoàng Su Phì mùa lúa chín rộ, cởi bỏ đi lớp áo xanh ngắt của lúa “đương thì con gái”, Hoàng Su Phì là một bức tranh thiên nhiên hoàn hảo đến từng chi tiết, đường nét nhỏ nhất, những thửa ruộng bậc thang lúa chín vàng ươm điểm xuyết giữa núi rừng bạt ngàn, những ngôi nhà nhỏ nhắn, xinh xắn được người dân dựng trên những bậc ruộng giữa núi rừng hùng vĩ, vô tận.

Bản Phùng - Hoàng Su Phì

Những thửa ruộng bậc thang hàng trăm ngàn hecta được nhuộm màu vàng rực của mùa lúa chín, khi cả một vùng trời của mùa lúa chín chảy tràn, cảnh sắc tuyệt đẹp hệt như 1 bức họa đẹp mắt của một họa sĩ nổi tiếng nào đó! Những thửa ruộng bậc thang đều tăm tắp, trải dàn đều từ đỉnh xuống chân núi, khiến cho bất kì ai tận mắt chiêm ngưỡng đều cảm thấy ngỡ ngàng và mãn nhãn vô cùng…
Khác với Mù Cang Chải (Yên Bái) hay Y Tý (Lào Cai), ruộng bậc thang ở Hoàng Su Phì dường như có độ cao hơn, dốc hơn, chênh vênh hơn hẳn. Chính vì điều này làm cho cảnh sắc cho thiên đường ruộng bậc thang nơi đây thêm phần hùng vĩ, là một trong số lý do khiến nơi đây trở thành một trong 10 thắng cảnh ruộng bậc thang đẹp nhất trên thế giới, là một trong những đặc điểm khiến thiên đường ruộng bậc thang mùa lúa chín Hoàng Su Phì xứng đáng trở thành 1 trong 30 địa danh độc đáo bạn không thể bỏ lỡ trong đời.

Tháng 9 đến, mùa thu chùng chình trước ngõ, lúa ở ruộng bậc thang Hoàng Su Phì đã bắt đầu ngả vàng hứa hẹn những khung cảnh rưc rỡ bạt ngàn và ngút mắt. Bạn còn chần chừ gì nữa? Đi, đừng ngại!